କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅର୍ଥ କମିଶନ (Central Finance Commission) ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୮୦ ଅନୁଯାୟୀ ଗଠିତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା । କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଥରେ ଏହି କମିଶନ ଗଠନ କରନ୍ତି।
ଏହି କମିଶନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
- ଟିକସ ବଣ୍ଟନ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂଗୃହିତ ଟିକସରୁ କେତେ ଅଂଶ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କିପରି ଭାବରେ ବଣ୍ଟାଯିବ, ସେ ନେଇ କମିଶନ ସୁପାରିଶ କରନ୍ତି ।
- ସହାୟକ ଅନୁଦାନ: ଆର୍ଥିକ ଅଭାବରେ ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତର ସଂଗଠିତ ପାଣ୍ଠିରୁ କେତେ ପରିମାଣର ସହାୟକ ଅନୁଦାନ (Grants-in-aid) ଦିଆଯିବ, ତାହାର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ।
- ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ: ପଞ୍ଚାୟତ ଏବଂ ପୌରପାଳିକାର ଆର୍ଥିକ ସମ୍ବଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ସଂଗଠିତ ପାଣ୍ଠିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଦିଗରେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାଏ ।
- ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ବିଷୟ: ଦେଶର ସୁସ୍ଥ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ଆର୍ଥିକ ବିଷୟ ଉପରେ କମିଶନ ସମୀକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଭାରତୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା (Fiscal Federalism) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅର୍ଥ କମିଶନ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ
